Apache Derby is een Open Source Relational Database Management System (RDBMS) met een database engine die volledig is ontwikkeld in Java. Apache Derby is een sub-project van het Apache DB project, een project van de Apache Software Foundation dat zich richt op het ontwikkelen en onderhouden van Open Source database oplossingen.

De voornaamste kenmerken van Apache Derby zijn:
- complete multi-user relationele database
- 100% Java technologie
- compact, veilig, volwassen en robuust
- lichtgewicht database engine

De Apache Derby software kan in een Embedded of in Client - Server omgeving gebruikt worden.

In de Embedded modus of configuratie opereert Derby in dezelfde Java Virtuele Machine (JVM) als de applicatie. Slechts één applicatie heeft toegang tot de database in een embedded omgeving.

In de Client - Server of Network Server configuratie draait Derby onder de Java Virtuele Machine die gehost wordt op de server. Meerdere applicaties hebben gelijktijdig toegang tot de database.

Sun Microsystems heeft eind 2006 Apache Derby opgenomen in de Java JDK6 onder de naam Java DB. Daarmee zal de bekendheid van Apache Derby in de toekomst alleen maar toenemen ongeacht of het nu een verstandige keuze van Sun is of niet. Sun Microsystems biedt gebruikers van hun JavaDB de mogelijkheid om een support-contract af te sluiten. U kunt JavaDB gratis downloaden van de website van Sun Microsystems maar registratie is wel verplicht.

Het is verstandig om Apache Derby te installeren in plaats van de JavaDB van Sun. Vooral omdat u dan de beschikking heeft over de laatste nieuwe functies alsook de recentste bug-fixes wat niet het geval is bij JavaDB.

Download Apache Derby
Ga naar de Apache Derby Downloads website en download de laatste versie van Apache Derby. Klik hiervoor op de link onder de hoofding Latest Official Release en selecteer daarna de binaire versie voor uw besturingssysteem. Voor Windows is dat vandaag 14 december het bestand db-derby-10.3.2.1-bin.zip, dit is de versie die enkele dagen (10 december 2007) geleden is vrijgegeven.

Installeer Apache Derby
Nadat u het zip-bestand hebt gedownload kunt u het uitpakken naar een folder op uw computer.
Deze beschrijving gaat uit van het gebruik van Apache Derby in het Eclipse Data Tools Platform.

Het definiëren van de omgevingsvariabele DERBY_HOME en het toevoegen van het toevoegen van de bin-directory aan de CLASSPATH variabele van uw machine kan hier achterwege gelaten worden.

Voor de volledigheid kunt u de omgevingsvariabele DERBY_HOME aanmaken op uw computer en laten verwijzen naar de folder waarin u Derby hebt geïnstalleerd. Daarna kunt u de bin-directory opnemen in uw CLASSPATH omgevingsvariabele door hieraan het pad DERBY_HOME\bin toe te voegen.

Onder Windows kunt u de omgevingsvariabele aanmaken via de systeem-instellingen onder het tabblad Geavanceerd.